Tổng hợp lộ trình học lập trình cho người mới bắt đầu

Bạn có phải là một người có niềm đam mê với lập trình? Thế nhưng bạn lại đang không biết nên bắt đầu từ đâu hay phải học như thế nào? CodeGym sẽ gợi ý bạn lộ trình học lập trình cho người mới bắt đầu ngay dưới đây

1. Lập trình là gì?

Lập trình – tên tiếng Anh là Coding: hay còn được gọi với cái tên khác là lập trình máy tính. Nó là công việc của một lập trình viên thông qua các ngôn ngữ lập trình, các mã code để tạo nên một chương trình, trò chơi, ứng dụng,…hoàn thiện nhất để người dùng có thể truy cập, sử dụng hoặc tương tác với nhau qua các thiết bị điện tử. 

Những người học và làm nghề lập trình thì được gọi là lập trình viên. Người lập trình viên họ sẽ phải làm việc trên nhiều ngôn ngữ khác nhau, nhưng chủ yếu sẽ là: Python, C++, Java, C,… Nhiều người nhầm tưởng rằng lập trình là công thông tin. Thực ra lập trình là một ngành của công nghệ thông tin chứ không phải là công nghệ thông tin.

Tìm hiểu ngay:

Khóa học lập trình cho người mới bắt đầu từ con số 0

2. Bạn có yêu lập trình? Và bạn có thực sự muốn học bộ môn này?

Trước tiên bạn cần phải hiểu rõ bản thân có thực sự yêu thích môn học này hay không và mình học lập trình để làm gì? Phải biết học để làm gì thì mới có thể tìm cho mình một hướng đi đúng. Bạn học lập trình để trở thành lập trình viên hay có thể tự mình tạo ra những ứng dụng để kiếm tiền

Để biết bạn có yêu thích lập trình hay không, thì khi bạn ngồi máy tính nhiều mà các bạn cảm thấy thích lúc đó mới có khả năng học được còn nếu bạn cảm thấy chán khi ngồi máy tính thì khó mà học được môn lập trình này. Về sau, khi mà các bạn cảm thấy mệt mỏi quá có thể nhìn lại động lực của mình là cái gì, thì các bạn mới biết tại sao mình cần phải tiếp tục học tập và theo đuổi đam mê của bản thân  được. Nếu mà bạn không có động lực thì sẽ nhanh cảm thấy chán và bỏ cuộc giữa chừng.

Điều tiếp theo bạn cần biết đó chính là bạn học lập trình này là do phong trào theo thời đại hay là do bạn thực sự yêu thích nó. Có rất nhiều bạn học là vì bố mẹ, thầy cô mong muốn mình theo ngành này hoặc có những bạn thấy mức lương của nghề lập trình rất cao nên mới học.

Đúng ngành lập trình này hiện tại đang rất là hot cho nên là rất dễ xin việc, mức lương lại cao (khoảng từ 8.000.000 cho đến 80.000.000) và rất nhiều nhà tuyển dụng đang cần. Nhưng bạn nên biết nếu vì đi học do phong trào hoặc là do mong muốn của bố mẹ, thầy cô mà không phải do đam mê thì bạn sẽ khó mà có thể kiên trì, theo đuổi ngành này được và sau này nó sẽ đào thải bạn và bạn sẽ cảm thấy không được hạnh phúc.

3. Lộ trình học lập trình cho người mới bắt đầu

Có rất nhiều bạn và các bậc phụ huynh luôn thắc mắc rằng học lập trình có khó hay không? Theo mình học lập trình không hề khó như mọi người luôn nghĩ. Để học được lập trình thì các bạn chỉ cần có tư duy, chỉ số IQ >= 85 và cần thêm một chiếc máy tính để có thể lập trình là được. Ngoài ra bạn cũng cần phải có một ý chí kiên cường để có thể học môn lập trình này.

3.1 Xây dựng nền tảng (Tư duy lập trình)

Đừng vội lao vào học một ngôn ngữ cụ thể ngay lập tức. Hãy hiểu cách máy tính “nghĩ” trước.

• Logic lập trình: Tìm hiểu về thuật toán (Algorithm) và cấu trúc dữ liệu cơ bản.

• Các khái niệm chung: Biến (Variables), Kiểu dữ liệu (Data types), Vòng lặp (Loops), và Hàm (Functions). Các khái niệm này ngôn ngữ nào cũng có.

• Tiếng Anh chuyên ngành: Bạn không cần giỏi như đi thi IELTS, nhưng cần đọc hiểu các thuật ngữ cơ bản để tra cứu Google (Stack Overflow là “người bạn thân” sau này đấy).

3.2 Chọn ngôn ngữ lập trình

Tùy vào mục tiêu của bạn mà chọn ngôn ngữ phù hợp. Đừng cố học tất cả cùng lúc!

3.3 Thành thạo bộ công cụ hỗ trợ

Lập trình viên không chỉ ngồi gõ code, họ còn cần các công cụ để quản lý công việc của mình:

• Code Editor: Cài đặt Visual Studio Code (VS Code). Đây là trình soạn thảo phổ biến và mạnh mẽ nhất hiện nay.

• Git & GitHub: Công cụ quản lý phiên bản. Nó giống như nút “Save” thần thánh giúp bạn quay lại bản cũ nếu lỡ tay làm hỏng code.

• Terminal/Command Line: Học cách điều khiển máy tính bằng dòng lệnh thay vì chỉ dùng chuột.

3.4 Chọn hướng đi chuyên sâu

Sau khi đã biết code cơ bản, bạn cần chọn một “ngành” để đào sâu:

• Frontend: Làm những gì người dùng nhìn thấy (HTML, CSS, JavaScript framework như React hoặc Vue).

• Backend: Xử lý dữ liệu, server, bảo mật (Node.js, Python, Java, SQL).

• Mobile App: Phát triển ứng dụng trên điện thoại (Flutter, React Native).

• Data Science/AI: Phân tích dữ liệu và huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo.

3.5 Thực chiến & Xây dựng Portfolio

Đây là bước quan trọng nhất. Học 10 nhưng không hành 1 thì cũng bằng không.

• Làm project nhỏ: Đừng cố xây dựng Facebook thứ hai ngay. Hãy bắt đầu với ứng dụng Todolist, máy tính bỏ túi, hoặc một trang web cá nhân đơn giản.

• Đọc code của người khác: Lên GitHub xem cách các tiền bối viết code.

• Xây dựng Portfolio: Tập hợp các sản phẩm bạn đã làm để “khoe” với nhà tuyển dụng sau này.

Trở thành lập trình viên không khó như bạn nghĩ nếu có một con đường đúng. Click banner ngay để khám phá lộ trình dành riêng cho bạn!

4. Nên bắt đầu học lập trình như thế nào?

Nhiều bạn băn khoăn không biết học lập trình nên bắt đầu từ đâu, liệu học lập trình có cần phải học giỏi thì mai kia khi ra trường mới có thể tìm được việc làm hay không? Để giải đáp thắc mắc của các bạn sau đây là lộ trình học lập trình cho người mới bắt đầu:

4.1 Cần phải vững kiến thức cơ bản về lập trình

Kiến thức cơ bản cũng giống như một cái cây cổ thụ vậy. Để tạo ra một cái cây to lớn như vậy thì cần có rất nhiều các nhánh rễ nhỏ tạo thành. Đây là bước đi tốn nhiều thời gian, sức lực nhất vì lúc này bạn không hề biết lập trình là gì và học lập trình ra sao. Nhưng đây cũng là bước quan trọng nhất của bạn vì nó quyết định được kiến thức của bạn nắm được có thực sự vững hay không. Và đây cũng chính là bước đâu tiên trong lộ trình học lập trình cho người mới bắt đầu như bạn. 

Để có thể học tốt lập trình thì bạn cần phải học vững các kiến thức nhập môn  cơ bản như: Nhập môn lập trình, hiểu biết về ngôn ngữ lập trình như Python hay C++, hàm, biến, mảng, giải được thuật toán, hiểu được các câu lệnh thường gặp,… Đây là những môn nền tảng quan trọng để giúp cho bạn học được lập trình. Để không bị rỗng, hay thiếu hụt kiến thức cơ bản thì các bạn cần phải nắm thật vững những kiến thức  này.

4.2 Tự giác học tập và tìm hiểu thêm các kiến thức liên quan đến lập trình 

Ngoài các kiến thức trong sách của nhà trường và kiến thức thầy cô dạy trên lớp thì các bạn cũng nên tự tìm hiểu thêm các kiến thức ngoài lề. Như tự lên internet, đến nhà sách tìm các loại sách dạy về lập trình, đi học hỏi từ các đàn anh đàn chị đã đi trước hay là đi làm thêm để học hỏi kiến thức mới mà trong sách vở không chỉ cho chúng ta. Hoặc bạn có thể tham gia các dự án thực tế để bản thân có thể thành thạo hơn trong ngành lập trình này.

Còn chần chừ gì khi mà các kiến thức bổ ích luôn xung quanh chúng ta, bạn sẽ học được rất nhiều kiến thức đấy. Hãy tự giác tìm hiểu các kiến thức chứ đừng ỉ lại vào bất kì ai cả vì điều đó chỉ làm bạn hụt lại đằng sau mà thôi. 

Nếu bạn không biết tìm các kiến thức như nào cho đúng mà lại không mất phí thì có thể lên youtube theo dõi các trang liên quan đến lập trình. Hiện nay trên một số trang web có thể đăng ký học trực tuyến mà không mất phí. Chỉ cần một cái click chuột là bạn sẽ tiếp thu được nhiều kiến thức bổ ích. Tự giác học tập và tìm hiểu thêm các kiến thức bên ngoài mang lại cho bạn rất nhiều lợi ích như: 

• Bạn sẽ tự chủ và có tính tự lập trong học tập cũng như công việc. Bạn sẽ không phải dựa dẫm vào bất cứ ai mà có thể tự mình làm được công việc của mình và từ đó bạn sẽ coi trọng thành quả lao động của người khác cũng như chính bản thân mình.
• Có khả năng ghi nhớ tốt, tự học có khả năng nhớ lâu hơn khi các bạn học trên trường rồi về nhà các bạn lại mở ra đọc thêm lần nữa vậy thì khả năng ghi nhớ sẽ lâu hơn những người khác
• Rèn luyện được tính kiên trì. Bất kể khi bạn làm một công việc nào đó, thì tính kiên trì là điều quan trọng bạn cần có. Kiên trì và không bỏ cuộc sẽ giúp bạn đạt được nhiều thành công trong cuộc sống cũng như trong công việc.

4.3 Không cần quá giỏi toán nhưng cần có logic

Học lập trình có cần phải học giỏi toán không? đấy chắc là câu hỏi nhiều bạn khá là thắc mắc. Nhiều bạn cho rằng học lập trình bắt buộc phải giỏi toán chỉ có giỏi toán thì mới có thể học được môn lập trình này, nhưng lại có người lại cho rằng học lập trình không nhất thiết cần phải giỏi toán mà chỉ cần có logic. Thế theo các bạn điều cần thiết ở đây là gì?

Tôi từng có một cậu bạn thời học chung cùng cấp 3 bạn đấy học lực bình thường và tất nhiên cậu bạn đó cũng không học giỏi toán. Nhưng sau này khi đi học chuyên nghiệp thì cậu bạn đó học lập trình rất giỏi thậm chí còn kiếm được tiền và ra trường sớm. Cũng có rất nhiều người giải đạo hàm, tích phân rất giỏi nhưng khi học lập trình lại không học được còn những bạn học toán bình thường thì lại có thể học tốt môn học lập trình này.

Để học được môn lập trình này bạn không nhất thiết cần phải học quá giỏi toán mà thứ bạn cần đó chính là logic. Logic là một yếu tố rất quan trọng trong lập trình. Bạn cần phải có một logic nhạy bén, linh hoạt, khả năng phán xét cao để có thể giải quyết các vấn đề một cách triệt để. Nếu bạn không có khả năng tư duy, logic nhạy bén thì bạn sẽ cảm thấy mệt mỏi, sợ hãi khi gặp những thuật toán khó, các mã code khó nhằn hay những vấn đề về lỗi.

Tuy nhiên cũng không thể phủ nhận việc học giỏi toán là điều không cần thiết. Nó sẽ cung cấp cho chúng ta những nền tảng vững chắc, suy nghĩ nhanh nhạy để giải quyết các vấn đề.Việc giải các phương trình còn giúp cho bạn có khả năng tư duy cao. 

Học lập trình cần bằng cấp không

4.4 Học lý thuyết song song với thực hành

Để cho việc học thực sự có ý nghĩa hay để trở thành một lập trình viên giỏi bạn cần phải thực hành liên tục. Lý thuyết là một nền tảng cực kỳ cần thiết và nó cực kỳ quan trọng nhưng thay vì hằng ngày miệt mài đọc sách, xem các mẫu lập trình thì bạn hãy bắt tay ngay vào việc thực hành. Vì nó sẽ làm cho bạn nhớ lâu hơn, chắc kiến thức ngoài ra còn có các kỹ năng xử lý tình huống một cách nhanh nhạy.’

Nếu bạn giỏi lý thuyết nhưng lại không chịu khó thực hành thì điều đó sẽ trở nên vô nghĩa đối với bản thân bạn mà thôi. Giỏi lý thuyết không có nghĩa là giỏi thực hành. Lập trình cũng giống như là đá một trận bóng vậy, bạn không thể đá thắng người ta qua lý thuyết là phải đi bóng như thế này, sút bóng như thế kia được. Bạn phải trải qua những cuộc huấn luyện đầy cực nhọc, những lần thực hành đá bóng thì mới có thể thi đấu cùng người ta được. Nếu bạn ít thực hành thì việc vừa thực hành vừa dựa vào sách vở là một điều khó có thể tránh được.

Hãy chăm chỉ thực hành cho đến khi bạn không phải tham khảo ở trong  sách vở nữa thì mới có thể giỏi được. Từ đó bạn có thể tự tin làm việc, tham gia vào việc viết code hay là chơi những trò chơi về lập trình mang độ khó cao. Chỉ có chăm chỉ thực hành vì đó mới là chìa khóa để mang thành công đến với bạn. 

4.5 Sắp xếp thời gian học và nghỉ ngơi hợp lý

Người ta thường nói học tập phải kết hợp với nghỉ ngơi thì mới có hiệu quả cao. Đừng cố gắng ngồi hàng tiếng đồng hồ trước máy tính hay ép bản thân ngồi xuyên đêm để có thể viết ra được một mã code hoàn hảo. Đừng có quá ép bản thân mình làm việc hay học tập ở một cường độ quá cao, nó sẽ gây ảnh hưởng xấu trực tiếp đến sức khỏe, tinh thần của bản thân bạn ngoài ra nó sẽ gây stress cho bạn. Làm như vậy không những không đạt được kết quả mình mong muốn ngược lại còn làm tụt dốc quá trình mà bản thân đã gây dựng bấy lâu nay.

Để đạt được kết quả như mình mong muốn hãy học từ từ, khi học hãy tập trung cao độ vào nó để đạt được kết quả cao. Hãy để cho cơ thể nghỉ ngơi, thư giãn để khôi phục lại sự tập trung sau những giờ làm việc, học tập mệt mỏi. Bạn đừng nghĩ rằng nghỉ ngơi thư giãn chỉ làm mất thời gian của bản thân biết đâu được sau thời gian nghỉ ngơi đó tinh thần bạn sẽ tăng cao và tràn ngập năng lượng để có thể tiếp tục làm việc trở lại.

4.6 Biết cách làm việc nhóm

Các bạn đừng cho rằng những lập trình viên giỏi lúc nào cũng có thể độc lập làm việc một mình. Ngồi trước máy tính viết code mà không cần đến sự trợ giúp của các đồng nghiệp là rất khó khăn. Để tạo ra một sản phẩm đưa đến tay người sử dụng thì các lập trình viên cần phải làm việc theo nhóm. Đưa ra được nhiều ý tưởng độc đáo, chỉ ra những lỗ hổng mà bạn không biết. Mỗi người có thế mạnh về một lĩnh vực khác nhau sẽ đưa ra được nhiều ý tưởng độc đáo. Đừng chỉ ngồi một chỗ viết code một mình hay học cách giao tiếp với mọi người để làm việc nhóm một cách hiệu quả, đưa đến tay người sử dụng một sản phẩm tối ưu nhất.

4.7 Học tiếng Anh

Có thể bạn sẽ nghĩ rằng học lập trình thì không nhất thiết phải giỏi tiếng anh chỉ cần có một tư duy tốt, logic nhạy bén là có thể học được. Nhưng bạn lại không biết tất cả những kiến thức, công nghệ mới tiên tiến hiện đại đều bắt nguồn từ nước ngoài. Có thể trên giảng đường thầy cô sẽ cho bạn tài liệu bằng tiếng việt để học học và làm lập trình nhưng đến khi đi làm thì học sẽ không đưa văn bản bằng tiếng việt cho bạn nữa mà sẽ đưa cho bản một văn bản chỉ toàn là tiếng anh.

Nếu bạn học tốt tiếng anh thì bạn sẽ có cơ hội thăng tiến hơn, được tiếp thu những công nghệ mới, đa dạng, phong phú nhiều hơn. Từ đó khả năng của bạn sẽ được nâng cao hơn rất nhiều. Còn nếu bạn không giỏi tiếng anh thì cũng cần phải đọc được và hiểu những gì người ta viết. Vì vậy tiếng anh khá là cần thiết trong môn học lập trình này, hãy cố gắng để học tiếng anh để nâng cao kiến thức của chính bản thân.

4.8 Kiên trì

Đây chính bí quyết quan trọng để giúp bạn học lập trình giỏi hơn. Sẽ có những lúc bạn cảm thấy môn học này rất khó, khô khan, nhàm chán và muốn bỏ cuộc giữa chừng. Đừng vì vậy mà dễ dàng bỏ cuộc từ bỏ những gì bạn đã cố gắng gây dựng lên, hãy nhìn lại tại sao mình lại phải cố gắng như thế để tiếp tục con đường trở thành lập trình viên. Hãy kiên trì theo đuổi con đường mà mình đã chọn, thực hành thật nhiều học hỏi thật nhiều để có thể tìm ra lỗ hổng của bản thân để hoàn thiện nó một cách tốt nhất.

5. Nên tự học hay đến trường và các trung tâm học nghề?

Bạn muốn học lập trình nhưng không biết nên đến các trung tâm dạy nghề hay các trường đại học để học hay không? Hãy cùng mình giải đáp thắc mắc của bạn nhé. Tự học online sẽ rèn cho bạn được tính tự giác, tìm tòi kiến thức nhưng sẽ làm cho chúng ta bị rỗng kiến thức, dễ nản, dễ phạm sai lầm và khó xin việc.( phương pháp này mình không khuyến khích các bạn theo).

Học trong trường: chắc kiến thức, nhiều bạn bè tạo động lực, thầy cô hướng dẫn sẽ ít phạm phải sai lầm, có bằng cấp, dễ xin việc. Để có thể vào được một ngôi trường top đầu của cả nước thì bạn sẽ phải cạnh tranh khá cao với rất nhiều người. Thời gian đi học của bạn cho đến khi nhận bằng sẽ mất khoảng 4 năm.

Còn đối với các khóa học lập trình thì bạn chỉ cần mất 6 tháng để học tại các khóa học này. Ngoài ra, khi đến với trung tâm lập trình, bạn sẽ được học theo lộ trình học lập trình cho người mới bắt đầu hiệu quả dưới sự hướng dẫn từ các giảng viên. Bạn vừa được học lý thuyết kết hợp với thực hành lại còn được sự chỉ dạy của các lập trình viên giỏi, nổi tiếng. 

Không thể không gợi ý cho bạn một khóa học lập trình tại CodeGym được. Tại đây Bạn sẽ mất 6 tháng để học tập và đức kết được nhiều kinh nghiệm cho bản thân. Bạn đừng lo lắng với thời gian ngắn như vậy, một người kiến thức về lập trình đang là số 0 thì liệu bạn có thực sự học chắc được kiến thức lập trình và sau khi học xong khóa đào tạo này có thể đi làm hay không.

Vì CodeGym là nơi đầu tiện tại Việt Nam áp dụng Coding Bootcamp một mô hình đào tạo lập trình hướng đến việc nâng cao hiệu quả học tập thông qua tổ chức môi trường dưới dạng các “ trại huấn luyện” cường độ cao, thời gian ngắn, thực chiến và thực tế sau khi trải qua khóa học của codegym bạn chắc chắn sẽ có đủ các kiến thức để đi làm, nếu học xong khóa học này mà bạn không nắm được kiến thức gì thì CodeGym sẽ hoàn 100% học phí cho bạn.

6. FAQ – Giải đáp thắc mắc về lộ trình học lập trình

Q1: Không giỏi Toán có học lập trình được không?

Trả lời: Được. Lập trình cần tư duy logic (cách giải quyết vấn đề) nhiều hơn là các công thức toán học phức tạp. Trừ khi bạn đi sâu vào AI, Data Science hoặc làm Game Engine, còn lại đa số các mảng như Web hay App chỉ cần toán cơ bản.

Q2: Nên học ngôn ngữ nào đầu tiên để không bị nản?

Trả lời: Python hoặc JavaScript. Python có cú pháp rất gần với tiếng Anh, dễ đọc dễ hiểu. JavaScript thì giúp bạn thấy ngay kết quả trên trình duyệt web, tạo cảm hứng rất tốt.

Q3: Cần chuẩn bị máy tính cấu hình như thế nào?

Trả lời: Không cần máy quá “khủng”. Cấu hình tối thiểu nên là:

• CPU: Core i5 hoặc Ryzen 5.
• RAM: Tối thiểu 8GB (16GB là lý tưởng nhất).
• Ổ cứng: Phải có SSD (giúp việc mở công cụ lập trình nhanh hơn đáng kể).

Q4: Học bao lâu thì có thể đi làm (intern/fresher)?

Trả lời: Trung bình từ 6 tháng đến 1 năm nếu bạn tập trung cao độ (khoảng 3-4 tiếng mỗi ngày). Điều này tùy thuộc vào khả năng tiếp thu và mức độ thực hành dự án thực tế của bạn.

Q5: Không có bằng Đại học chuyên ngành CNTT có xin được việc không?

Trả lời: Hoàn toàn có thể. Ngành IT ưu tiên năng lực thực tế. Nếu bạn có một Portfolio (danh sách dự án đã làm) tốt và vượt qua được bài test kỹ thuật, các công ty (đặc biệt là startup và công ty out-source) vẫn săn đón bạn.

Q6: Tiếng Anh có thực sự quan trọng không?

Trả lời: Rất quan trọng. Bạn không cần nói trôi chảy, nhưng cần đọc hiểu tài liệu. Các lỗi (bugs) hay công nghệ mới nhất đều được viết bằng tiếng Anh. Giỏi tiếng Anh sẽ giúp lương của bạn tăng gấp 2, gấp 3 lần.

Q7: Nên tự học online hay ra trung tâm?

Trả lời:

• Tự học: Tiết kiệm chi phí, rèn tính chủ động nhưng dễ nản nếu mất định hướng.
• Trung tâm: Có lộ trình sẵn, có người thúc đẩy và kết nối việc làm nhưng tốn kém hơn.

Q8: 30 tuổi bắt đầu học lập trình có quá muộn không?

Trả lời: Không bao giờ là quá muộn. Thực tế có nhiều người chuyển ngành ở tuổi 30-35. Lợi thế của bạn là kinh nghiệm sống và kỹ năng mềm, điều mà các bạn trẻ đôi khi thiếu. Tuy nhiên, bạn cần nỗ lực gấp đôi để bắt kịp tốc độ công nghệ.

Q9: Học lập trình xong ra trường làm gì, lương bao nhiêu?

Trả lời: Bạn có thể làm Web Developer, Mobile App Developer, Tester, hoặc Data Analyst. Mức lương khởi điểm (Fresher) tại Việt Nam hiện nay thường dao động từ 8 – 15 triệu VNĐ/tháng, tùy năng lực và công ty.

Q10: Khi gặp lỗi (bug) không giải quyết được thì làm sao?

Trả lời: Đừng đập máy! Hãy thực hiện theo quy trình:

1. Copy dòng lỗi dán lên Google hoặc Stack Overflow.
2. Hỏi các hội nhóm lập trình viên trên Facebook/Discord.
3. Hỏi các công cụ AI như Gemini hay ChatGPT.
4. Đứng dậy đi uống nước, đôi khi giải pháp sẽ xuất hiện khi bạn không nhìn vào màn hình.

7. Lời kết

Qua bài viết trên đã cung cấp cho các bạn các thông tin về lộ trình học lập trình cho người mới bắt đầu. Từ đó giúp bạn học tập hiệu quả hơn. CodeGym sẽ luôn đồng hành cùng các bạn và CodeGym chúc bạn sẽ sớm đạt được mục tiêu của mình trong tương lai gần nhất.